ចង្ក្រានអុស ជាឧបករសម្រាប់ចម្អិនរាល់មុខម្ហូបផ្សេងៗតាមបែបប្រពៃណីរបស់បងប្អូនជនរួមជាតិ Khmer នៅទូទាំងតំបន់ដីសណ្តរទន្លេមេគង។ នេះមិនត្រឹមសម្រាប់បម្រើសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃប៉ុណ្ណោះទេ ប្រភេទចង្ក្រាន្តនេះថែមទាំងបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីសកម្មភាពនៃការរស់នៅរបស់បងប្អូនប្រជាជនតាមបែបលក្ខណៈធម្មជាតិនៃតំបន់ព្រែកទន្លេទៀតផង ផ្តើមពីនោះក៏រក្សាតម្លៃវប្បធម៌ដ៏យូរអង្វែងរបស់សហគមន៍ Khmer Nam Bộ ផងដែរ។
.jpg)
ចង្ក្រានអុសត្រូវបានធ្វើដោយដីឥដ្ឋលាយខ្សាច់ រួចយកទៅដុតឱ្យឆ្អិន។
យោងតាមការរកឃើញខាងបុរាណវិទ្យានៅតំបន់វប្បធម៌ Óc Eo នៅ Nam Bộ ចង្ក្រានអុស មានអាយុកាលរាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយដែរ។ ប្រការនេះបានបង្ហាញឱ្យឃើញថា ចង្ក្រានប្រភេទនេះមានប្រវត្តិដ៏យូរអង្វែង ដែលជាប់ទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយនឹងជីវិតរបស់ប្រជាជននៅតំបន់ដីសណ្តរ។ អ្នកស្រាវជ្រាវជាច្រើនជឿថា ចង្រ្កនអុស មានប្រភពដើមមកពីបងប្អូន Khmer សុទ្ធសាត ហើយបានបន្សល់ទុកមករហូតដល់សព្វថ្ងៃ។
ចង្រ្កានអុស ធម្មាត្រូវបានធ្វើដោយដីឥដ្ឋលាយខ្សាច់ រចនាជាចង្ក្រាន្តរួចយកទៅដុតដោយកំដៅខ្ពស់។ ចង្ក្រាន្តអុសមានរាងចម្លែក មើលទៅហាក់បីដូចជាលេខ ៨ ផ្ដេក ជាមួយនឹងបង្ហើយ ២ ភ្ជាប់ជាមួយគ្នា។ បង្ហើយមួយសម្រាប់ដុតអុសឬធ្យូង រួមទាំងជើងចង្ក្រាន្តសម្រាប់ដាក់ឆ្នាំងសម្អិន។ ការរចនានេះជួយរក្សាកំដៅបានយ៉ាងល្អ ប្រឹតសំចៃឥន្ធនៈ និងងាយស្រួលប្រើប្រាស់ផងដែរ។
ចង្ក្រានមានរាងចម្លែក ស្រដៀងលេខ ៨ ដោយមានបង្ហើយ ២ ជាប្រចាំសម្រាប់ចេញផ្សែង។
ដោយមានទំហំតូច និងអណ្តាតភ្លើងសមល្មម ចង្ក្រានអុសនេះស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ជីវភាពរបស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់បងប្អូនប្រជាជនដែលរស់នៅតាមតំបន់បឹងទន្លេ។ ជាពិសេសសមស្របជាមួយបណ្តាគ្រួសារដែលរស់នៅ និងជួញដូរតាមទូកផងដែរ។
មិនត្រឹមតែមានតម្លៃក្នុងការប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែងនោះទេ ចង្ក្រានប្រពៃណី Khmer មានសារៈសំខាន់ខាងវប្បធម៌យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។ រូបភាពនៃអណ្តាតភ្លើងពណ៌ក្រហមឆ្អៅ បានរំលឹកពីបរិយាកាសកក់ក្តៅ និងភាពសុខស្រួលនៃការជួបជុំគ្រួសារ បន្ទាប់ពីធ្វើការនឿយហត់ពេញមួយថ្ងៃ។ តាមរយៈដៃដ៏ប៉ិនប្រសប់របស់សិប្បករ ចង្ក្រាននីមួយៗក៏ឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រាជ្ញាប្រជាប្រិយ ភាពច្នៃប្រឌិត និងសមត្ថភាពសម្របខ្លួនរបស់បងប្អូនខ្មែរទៅនឹងបរិស្ថានរស់នៅដោយឡែករបស់ខ្លួនទៀតផង។
សព្វថ្ងៃ ចង្ក្រានអុសតែងត្រូវបានរក្សាជាហូរហែនៅតាមតំបន់ភូមិភាគ។
សព្វថ្ងៃនេះ ទោះបីជាចង្ក្រានទំនើបបានជំនួសចង្ក្រានអុសបន្តិចម្តងៗក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃក៏ដោយ ចង្ក្រានអុសបែបប្រពៃណីនៅតែត្រូវបានរក្សាទុកនៅតាមតំបន់ជាច្រើនជានិមិត្តរូបវប្បធម៌ដ៏ពិសេសមួយប្រចាំតំបន់ Nam Bộ។ នេះមិនត្រឹមតែជាឧបករណ៍សម្រាប់ចម្អិនអាហារប្រពៃណីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាសក្ខីភាពដ៏រស់រវើកមួយចំពោះប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏យូរអង្វែង អត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ និងជីវិតការងាររបស់សហគមន៍ខ្មែរនៅភាគខាងត្បូងយើងផងដែរ។
ការអភិរក្ស បង្ហាញ និងការលើកកម្ពស់តម្លៃនៃចង្ក្រានអុសបែបប្រពៃណី Khmer បានរួមចំណែក ជួយឱ្យអ្នកជំនាន់ក្រោយឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់អំពីវប្បធម៌ Khmer ខណៈពេលដែលថែរក្សាសម្រស់ប្រពៃណីនៅក្នុងបរិបទនៃការអភិវឌ្ឍសង្គមសម័យទំនើបផងដែរ៕
Danh Nguyên
