បើវត្តមហាទប់ (chùa Dơi) គឺជាព្រៃព្រឹក្សាដ៏ស្ងប់ស្ងាត់នៃវិញ្ញាណក្ខន្ធនោះព្រះវិហារគឺជា “បេះដូង” ជាចំណុចគំនូសស្ថាបត្យកម្មដ៏ភ្លឺត្រចះត្រចង់ កណ្តាលពណ៌បៃតងនៃជួរដើមឈើទាលបុរាណ។ គ្រាន់តែឈរពីទីធ្លាវត្តសម្លឹងមើលទៅលើ ភ្ញៀវទេសចរអាចទទួលអារម្មណ៍បានពេញលេញនូវភាពអង់អាច ហ្មត់ចត់នៃសំណង់មួយដែលពោរពេញដោយទស្សនវិជ្ជា និងសោភ័ណភាពរបស់ជនជាតិ Khmer Nam Bộ។
ជ្រុងមួយនៅទិសខាងជើងនៃព្រះវិហារ។
លេចធ្លោបំផុតគឺដំបូលប្រក់ ៣ ជាន់ ត្រួតលើគ្នាឡើងខ្ពស់ត្រដែត និងរឹងមាំតែទន់ភ្លន់ ធ្វើឱ្យនឹកឃើញដល់រូបភាពភ្នំព្រះសុមេរុ ក្នុងគតិជំនឿពុទ្ធសាសនា។ ស្រទាប់ក្បឿងស្រកានាគ បានលាយពណ៌មាស ក្រហមលឿង និងគែមពណ៌ខៀវយ៉ាងសុខដុម ធ្វើឱ្យដំបូលហាក់ដូចជាភ្លឺចិញ្ចាចក្រោមពន្លឺថ្ងៃនៃទិសខាងត្បូង។តាមជ្រុងដំបូលកោងពើតឡើងទៅលើមេឃជាមួយរូប “ជីវា” កែច្នៃ ជានិមិត្តរូបសម្រាប់ភាពរីកចម្រើន និងការតភ្ជាប់រវាងឋានមនុស្សជាមួយឋានសួគ៌។
ព្រះវិហារបានព័ទ្ធជុំវិញដោយជួរដើមឈើទាលបុរាណ។
ព័ទ្ធជុំវិញស្ថាបត្យកម្មនោះ គឺជួររសសរពណ៌សយ៉ាងស្រស់ស្អាត លាយឡំជាមួយរូបសំណាក“កិន្នរ” ដែលមានផ្ទៃមុខដ៏បរិសុទ្ធ ដៃទាំងពីរប្រណម្យជាផ្កាឈូកក្រពុំ ស្លាបទាំងគូ សម្កាំងធំទូលាយពណ៌ផ្កាឈូក និងសម្លៀកបំពាក់ពណ៌មាសឆ្អិនឆ្អៅ ធ្វើឲ្យរូបសំណាកហាក់ដូចជាកំពុងហោះហើរ ថ្វាយនូវសំនៀងចម្រៀងបូជាចំពោះព្រះពុទ្ធ។
ជញ្ជាំងជុំវិញព្រះវិហារ ក៏ជាស្នាដៃសិល្បៈមួយដែលមានផ្ទាំងគំនូរចម្លាក់រៀបរាប់អំពីពុទ្ធប្រវត្តិ បានគូរដោយថ្នាំពណ៌យ៉ាងរស់រវើកនៅផ្ទៃខាងក្រៅ ជួយពុទ្ធបរិស័ទអាចធ្វើសក្ការបូជា សូម្បីតែពេលដើរប្រទក្សិណជុំវិញរបៀង។ ផ្នែកជើងក្រោមបានលើកកម្ពស់ ក្រាលក្បឿងពណ៌ខៀវ និងតុបតែងដោយជួរបង្កាន់ដៃពណ៌មាស បង្កើតបានជាភាពមហិមា ដាច់ដោយឡែកពីជីវភាពលោកិយ។
ព្រះវិហារគយគន់ពីទិសខាងកើត។
កណ្តាលបរិយាកាសដ៏ស្ងប់ស្ងាត់នៃសួនវត្ត ព្រះវិហារវត្តមហាទប់ មិនត្រឹមតែជាកន្លែងសក្ការបូជាប៉ុណ្ណោះទេ តែនៅទាំងជាលំហសិល្បៈដ៏រស់រវើក ជាទីកន្លែងដែលស្ថាបត្យកម្ម ចម្លាក់ និងគំនូរ បានរលាយចូលជាមួយធម្មជាតិ ផ្សព្វផ្សាយនូវសម្រស់នៃភាពសុខសាន្ត និងអមតៈនៃព្រះធម៌៕
Thạch Đờ Ni
