ក្នុងលំហដ៏ស្ងប់ស្ងាត់នៃវត្តអារាមខ្មែរនាតំបន់ដីចុងជ្រោយបង្អស់ រវាងសម្លេងសូត្រធម៌យ៉ាងរណ្តំ រូបសំណាកកិន្នរបានលេចត្រដែតឡើងជានិមិត្តរូបនៃភាពល្អឯក។ តាមរយៈរូបភាពនោះ យើងអាចមើលឃើញថា សម្រស់របស់នារីខ្មែរមិនត្រឹមតែស្ថិតនៅលើរូបរាងប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបានចិញ្ចឹមបីបាច់ចេញពីជីវិតដែលប្រកបដោយធម៌សប្បុរសទៀតផង។
រូបសំណាកកិន្នរ ដែលជាលក្ខណៈពិសេសនៃស្ថាបត្យកម្ម Khmer ក្នុងសំណង់សក្ការៈ ជាពិសេសគឺព្រះវិហារ។
ក្រោមសម្យាបវត្ត Khmer យើងងាយបានជួបប្រទះឃើញនៅរូបសំណាកកិន្នរក្នុងកាយវិការលើកដៃទាំងពីទ្រដំបូលព្រះវិហារ ដោយដងខ្លួនជាស្រីក្រមុំ និងស្លាបក្ងោកដ៏ស្រស់សោភា។ ក្នុងពុទ្ធសាសនាទក្ខិណានិកាយ កិន្នរមិនត្រឹមជាគ្រឿងលម្អសម្រាប់ផ្នែកខាងស្ថាបត្យកម្មប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាអ្នករស់នៅភ្នំហិមពាន្តក្នុងរឿងព្រេង ដែលតំណាងឱ្យចិត្តស្មោះត្រង់ ទេពកោសល្យខាងវិស័យសិល្បៈ និងភាពខ្ពង់ខ្ពស់ផុតចាកកិលេសតណ្ហា។ លើសពីនេះទៅទៀត រូបភាពកិន្នរក៏ផ្សារភ្ជាប់ជាមួយទស្សនវិជ្ជាកម្មផលផងដែរ ភាពស្រស់ស្អាត និងភាពទន់ភ្លន់របស់កិន្នរ គឺជាផលផ្អែមល្ហែមនៃអំពើល្អ សុចរិតធម៌ពីជាតិមុន។
ក្នុងជំនឿប្រជាប្រិយ និងគោលធម៌ព្រះពុទ្ធសាសនា កិន្នរបានរំលឹកដល់ទស្សនវិជ្ជា "ចិត្តបង្កើតរូប"។ នារីដែលមានរូបសម្រស់ស្រស់ត្រកាល បញ្ញាភ្លឺស្វាង និងគុណធម៌ខ្ពង់ខ្ពស់ក្នុងជាតិនេះ បានគេចាត់ទុកថាជាលទ្ធផលនៃការសន្សំកុសល និងការរក្សាសីលធម៌ជាច្រើនជាតិមកហើយផងដែរ។
តាំងពីកុមារភាព នារី Khmer បានយកលំនាំតាមរូបភាពកិន្នរជាបទដ្ឋាននៃភាពល្អឥតខ្ចោះ។ ពួកគេបានទូន្មានខ្លួនឯងថា សម្រស់ដ៏ថ្លៃថ្នូរមិនត្រឹមតែស្ថិតនៅលើផ្ទៃមុខប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងមានចិត្តចេះចែករំលែក ឧស្សាហ៍ធ្វើបុណ្យទាន និងសម្តីផ្អែមល្ហែមទៀតផង។ ហេតុដូច្នេះហើយ ការប្រគេនចង្ហាន់ដល់ព្រះសង្ឃ បំពេញកងការជាកុសលនៅតាមវត្តអារាម ឬការដឹងគុណចំពោះមាតាបិតា មិនត្រឹមតែជាតួនាទីប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាវិធីដែលបានសាបព្រោះគ្រាប់ពូជនៃកុសលោលបុណ្យសម្រាប់ថ្ងៃអនាគតផងដែរ។
នារី Khmer ជាមួយសំលៀកបំពាក់ហាក់បីដូចទេពកិន្នរីក្នុងការសម្តែងសិល្បៈប្រពៃណី។
បច្ចុប្បន្ន រូបភាពកិន្នរមានអត្ថន័យថ្មីមួយបែបទៀត។ "ស្លាបទាំងគូ" ទាំងនោះមិនត្រឹមតែជានិមិត្តរូបនៃរឿងព្រេងនិទានប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងតំណាងឱ្យក្តីប្រាថ្នានៃសេរីភាព និងបញ្ញារបស់នារីខ្មែរសម័យថ្មីទំនើបផងដែរ។ នៅ Cà Mau "សម្រស់នាងកិន្នរ" ក្នុងជីវិតពិតកំពុងតែបញ្ចេញពន្លឺ៖ បណ្តានារីទាំងឡាយគ្រប់រូបគឺជាអាជីវករខ្មែរដែលតែងខិតខំខ្នះខ្នែង ឬក៏ជាអ្នកម្តាយ និងបងស្រីដែលកំពុងថែរក្សាអក្សរសាស្ត្រ និងរបាំប្រពៃណី។ សម្រស់ពួកគេ មិនត្រឹមតែស្ថិតនៅលើសំពត់សារុង ស្បៃដ៏ឆើតឆាយក្នុងថ្ងៃបុណ្យទានប៉ុណ្ណោះទេ គឺស្អាតទាំងចិត្តសប្បុរស ភាពអត់ធ្មត់ជម្នះការលំបាក និងក្តីប្រាថ្នាចង់រីកចម្រើនទៀតផង។
សម្រស់របស់នារី Khmer នៅ Cà Mau ប្រៀបដូចជារូបសំណាកកិន្នរ៖ ស្ថិតស្ថេរតាមពេលវេលា ព្រោះបានចិញ្ចឹមបីបាច់ដោយសីលធម៌ និងចិត្តមេត្តា។ ដោយសង្ឃឹមថា "សម្រស់បុប្ផា Khmer" នៃតំបន់ទឹកដីចុងជ្រោយបង្អស់ តែងក្សាបាននូវចិត្តជាកុសល ដើម្បីឱ្យរាល់ជំហានឈានឆ្ពោះទៅមុខ សុទ្ធតែមានភាពទន់ភ្លន់ និងរុងរឿងដូចជាកិន្នរក្នុងរឿងព្រេង បន្តរួមចំណែកធ្វើឱ្យគ្រួសារ និងសង្គមកាន់តែមានភាពរីកស្រស់បំព្រងថែមទៀត៕
Đờ Ni - Danh Điệp
