វត្តសិរីមុនីសង្កែ មានទីតាំងស្ថិតនៅផ្លូវជាតិលេខ៦០ នៃឃុំ Trường Khánh ស្រុក Long Phú ខេត្ត Sóc Trăng។ មកកាន់ឃុំ Trường Khánh យើងនឹងបានឃើញនូវស្ថាបត្យកម្មដែលមានព័ណ៌លឿងដ៏ត្រចះត្រចង់នៃសម្រស់វត្ត Khmer មួយដ៏ស្រស់ស្អាត នោះគឺវត្តសិរីមុនីសង្កែ (ហៅវត្តសង្កែ)។
ព្រះវិហាររំលេចដោយច្រើនព័ណ៌ មានទាំងបៃតង លឿង ក្រហម និងសលាយគ្នា។
វត្តសិរីមុនីសង្កែ មានប្រវត្តិដ៏យូរលង់ណាស់មកហើយ ដោយស្ថាបត្យកម្មដំបូងរបស់វត្ត គឺសាងសង់ដោយឈើ ដំបូលប្រក់ស្លឹក។ តាមរយៈការជួសជុលជាច្រើនលើកច្រើនសា វត្តនេះក៏មានសោភ័ណភាពថ្មីដូចសព្វថ្ងៃ។ ក្រៅពីព្រះវិហារដែលត្រូវបានកសាងនៅលើទីទួលដ៏ខ្ពស់ ថែមទាំងមានបណ្តាសំណង់ផ្សេងៗជាច្រើនទៀតដែលត្រូវបានសាងសង់ប្រកបដោយស្ថាបត្យ កម្ម Khmer មានដូចជា បណ្តាល័យ សមណៈកុដិ ឧបដ្ឋានសាលាសា ចេតិយជាដើម។ រាល់បណ្តាសមិទ្ធផលនានា ក៏ត្រូវបានរចនាយ៉ាងល្អប្រណិត ពោរពេញដោយលក្ខណៈវប្ប ធម៌ Khmer សុទ្ធសាត និងល្អអស្ចារ្យទៀតផង។
ព្រះវិហារត្រូវបានកសាងដោយដំបូល៣ជាន់ មានកំពូលស្រួច ប្រក់ឥដ្ឋកាចា រំលេចដោយព័ណ៌គ្រប់ប្រភេទ បៃតង លឿង ក្រហម ស ចម្រុះគ្នា។ ខាងក្នុងព្រះវិហារ គឺជាផ្ទាំងគំនូរដែលព័ណ៌នាអំពីជីវប្រវត្តិរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ និងមានព្រះពុទ្ធបដិមាករជាច្រើនទៀតផង។ ទោះជាយ៉ាងណាក្តី ប្រសិនបើយើងយកចិត្តទុកដាក់ឱ្យបានលម្អិតបន្តិច យើងនឹងបានឃើញថាបណ្តាស្ថាបត្យកម្មទាំងនេះមានការលាយឡំរវាងវប្បធម៌របស់ជនជាតិ Việt Nam និង Hoa ផងដែរចំពោះព្រះវិហារនៃវត្តសិរីមុនីសង្កែ។
សមណៈកុដិ និងឧបដ្ឋានសាលា។
សម្រាប់ឧបដ្ឋានសាលារបស់វត្តសង្កែវិញ ទើបតែត្រូវបានកែជួសជុលឡើងវិញក្នុងឆ្នាំ២០០៦ ដោយមានផ្ទាំងគំនូររបស់ស្តេចទ័ពមារជិះរាជរដ្ឋត្រៀមប្រយុទ្ធជាមួយព្រះពុទ្ធសក្យមុនី។ ចំណែកខាងក្នុងសាលវិញ ក្រៅពីព្រះពុទ្ធបដិមាករ ថែមទាំងមានរូបចម្លាក់ព្រះឧបជ្ឈាយ៍ ចៅអធិការជំនាន់ដើមដែលមានស្នាព្រះហស្ថក្នុងការកសាងវត្តអារាមចំនួន៥អង្គព្រះអង្គដោយមានព័ណ៌លោមសមល្អយ៉ាងរស់រវើកទៀតដែរ។
វត្តសិរីមុនីសង្កែ ថែមទាំងមានសមណៈកុដិដ៏វិសេសវិសាលមួយខ្នងប្រកបដោយស្ថាបត្យកម្មនៃវីឡាបារាំង (Pháp) លាយឡំជាមួយស្ថា បត្យកម្មKhmer ទោះបីជាមានការប្រែព័ណ៌តមរដូវកាល និងគ្របដណ្តប់ដោយស្លែក៏ដោយ ក៏វានៅតែបញ្ចេញភាពស្រស់ស្អាតឆើតឆាយ។ យោងតាមរយៈក្បាច់ចម្រុះផ្សេងៗ យើញអាចមើលឃើញច្បាស់ថារចនាប័ទ្មជនជាតិណាជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួន ដូចជា៖ រូបចម្លាក់សត្វតោ ចេតិយនៃរចនាបថ Khmer។ តាមក្បាលសរ និងតាមបង្អួចនីមួយៗប្របដោយលក្ខណៈនៃស្ថាបត្យកម្មអឺរ៉ុប (châu Âu)... ប៉ុន្តែបញ្ចូលគ្នាយ៉ាងទន់ភ្លន់ និងភាពចុះសម្រុងគ្នាយ៉ាងអស្ចារ្យ។ ប្រាកដណាស់ ស្ថាបត្យករដែលជាអ្នករចនាសំណង់សម្រាប់វត្តសិរីមុនីសង្កែនេះ ពិតជាមានការស្រឡាញ់ទាំងស្ថាបត្យកម្មបុរាណរបស់ជនជាតិបារាំង (Pháp) ផង និងស្ថាបត្យកម្មបុរាណ Khmer ផងដែរ ទើបអាចធ្វើទៅរួច។
ទាំងសង្ខាងផ្លូវចូលវត្តសិរីមុនីសង្កែ មានទាំងរូបចម្លាក់ទេពប្រណមទៀតផង។
ជាមួយនឹងភាពពិសេសនោះ វត្តសិរីមុនីសង្កែ ពិតជាសក្តិសមជាកន្លែងសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរណ៍ទាំងឡាយដែលមានឱកាសបានទៅទស្សនាស្រុកឡុងភូនិយាយដោយឡែក និងខេត្ត Sóc Trăng និយាយដោយឡែក៕
Lâm Đươl
