មកកាន់វត្តអារាម Khmer Nam Bộ ភ្ញៀវទេសចរណ៍ ងាយនឹងបានជួបប្រទះឃើញនូវបដិមាករនៃទេវរូបដ៏មានឫទ្ធិបារមីដែលបានប្រសូតិពីរឿងព្រេងនិទានទាក់ទងខាងព្រហ្មញ្ញសាសនា។ នេះគឺជាភស្តុតាងសម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរ និងការទទួលយកឥទ្ធិពលវប្បធម៌ដែលបានអូសបន្លាយអស់រាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយ។ វត្តមានទាំងនេះមិនបានធ្វើឱ្យចុះខ្សោយនូវជំនឿលើព្រះពុទ្ធសាសនានោះទេ ប៉ុន្តែបានរួមចំណែកធ្វើឱ្យជីវភាពផ្លូវស្មារតី និងសិល្បៈរបស់សហគមន៍កាន់តែសម្បូរបែប។
គំនូរបុរាណអំពី "ត្រីមូតិ" នៃព្រាហ្មណ៍សាសនាលើបល្ល័ង្កឈូក បង្ហាញពីការចុះសម្រុងគ្នានៃជំនឿសាសនា។
បកត្រឡប់ទៅរកប្រវត្តិសាស្ត្រវិញ មុនពេលដែលព្រះពុទ្ធសាសនាទក្ខិណានិកាយដើរតួនាទីជាចម្បង ព្រាហ្មណ៍សាសនាធ្លាប់មានសម័យកាលរុងរឿងនៅលើទឹកដីនេះ។ បេតិកភណ្ឌនោះមិនបានបាត់បង់ឡើយ ប៉ុន្តែត្រូវបានរួមបញ្ចូលគ្នា និងរលាយចូលទៅក្នុងជំនឿថ្មី។ ទេវៈហិណ្ឌូដែលមានមហិទ្ធិឫទ្ធិ បានចាត់ទុកជា "ធម្មបាល" ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ដែលគោរពព្រះពុទ្ធ និងតាំងចិត្តការពារព្រះធម៌។
រូបភាពព្រះវិស្ណុ គង់ប្រថាប់លើស្តេចគ្រុឌ ឬព្រះឥន្ទ្រ គង់លើដំរីឯរាវ័ណ តែងលេចឡើងនៅលើចម្លាក់អណ្តែត និងគំនូរបែបបុរាណ។ ព្រះឥន្ទ្របានពណ៌នាថាជាស្តេចនៃឋានសួគ៌ ជាអ្នកជួយជ្រោមជ្រែងព្រះពុទ្ធក្នុងកាលព្រះអង្គសោយព្រះជាតិជាពោធិសត្វ។ សូម្បីតែព្រះគណេស - ទេពក្បាលដំរី ដែលជាទេវៈនៃប្រាជ្ញា ក៏ត្រូវបានគេរកឃើញក្នុងតួនាទីជាធម្មបាល ឬជាសញ្ញាសម្គាល់វប្បធម៌ដ៏វិសេសវិសាលផងដែរ។
រូបចម្លាក់អណ្តែតពណ៌នាអំពីព្រះពុទ្ធទ្រង់ផ្ចាញ់មារ សង្ខាងគឺជាបដិមាករព្រះគណេស បង្កើតបានជាចំណុចអស្ចារ្យនៃវប្បធម៌ដ៏ប្លែកភ្នែកផងដែរ។
ទោះបីជាលេចឡើងដោយមានភាពអស្ចារ្យយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ទេវរូបទាំងនេះមិនត្រូវបានគេតម្កល់ទុកក្នុងព្រះវិហារ ឱ្យមានឋានៈស្មើនឹងព្រះពុទ្ធនោះទេ។ ឋានៈខ្ពស់បំផុតតែមួយគត់ គឺជារបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធសមណគោត្តមជានិច្ច។ វត្តមានរបស់ពួកទ្រង់មានលក្ខណៈជានិមិត្តរូប ដើម្បីលើកតម្កើងភាពខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតខាងព្រះធម៌។ ប្រជាជនអាចបន់ស្រន់សុំសេចក្តីសុខរៀងៗខ្លួន ក៏ប៉ុន្តែពួកទ្រង់មិនមែនជាទីពឹងដើម្បីសម្រេចនូវការរំដោះទុក្ខនោះឡើយ។
ព្រះគណេស ក្នុងវប្បធម៌ Khmer ដែលបានគោរពទុកជាធម្មបាល។
វត្តមាននៃទេវៈព្រាហ្មណ៍សាសនានៅក្នុងវត្ត Khmer គឺជាលក្ខណៈវប្បធម៌ដ៏ពិសេស បង្ហាញពីសមត្ថភាពនៃការរួមបញ្ចូលគ្នា និងភាពរស់រវើកនៃអត្តសញ្ញាណខ្មែរ។ នេះក៏ជាបេតិកភណ្ឌដ៏មានតម្លៃ ជួយឱ្យយើងយល់គ្នាកាន់តែយល់ច្បាស់អំពីជម្រៅប្រវត្តិសាស្ត្រនៃតំបន់ដែនដីណាមបូថែមទៀត៕
Chim Đôn Ta - Chanh Đa
