ពិធីពូនភ្នំខ្សាច់ ជាលក្ខណៈវប្បធម៌ប្រពៃណីវិសេសវិសាលមួយរបស់ជនរួមជាតិ Khmer Nam Bộ ដែលទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយជំនឿសាសនា និងស្មារតីឆ្ពោះទៅរកធម៌ក្នុងឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី។ ឆ្លងកាត់រយៈពេលរាប់រយឆ្នាំកន្លង ទំនៀមទម្លាប់នេះត្រូវបានរក្សាទុកជានិមិត្តរូបដ៏ស្រស់ស្អាតនៃការគោរពដឹងគុណ សាមគ្គីសហគមន៍ និងជំនឿលើវិស័យអប់រំតាមដំបូន្មានព្រះពុទ្ធ។
មណ្ឌលភ្នំខ្សាច់ត្រូវបានសាងជាភ្នំតូចៗចំនួន ៨ តំណាងឱ្យទិសទាំងប្រាំបី និងចក្រវាល និងភ្នំធំមួយនៅចំកណ្តាលតំណាងឱ្យមណ្ឌលនៃពិភពលោកទាំងមូល។
បងប្អូន Khmer តែងមានជំនឿថា ការសាងភ្នំខ្សាច់ក្នុងថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីគឺដើម្បីផ្តាច់កម្មផ្តាច់ពៀរ និងបួងសួងប្រាថ្នាក្តីសុខ ឪពុកម្តាយរស់នៅមានអាយុយឺនយូរ សាច់ញាតិមូលគ្នាផងដែរ។ រាល់គ្រាប់ខ្សាច់មួយគ្រាប់ៗតំណាងឱ្យកុសល និងអំពើល្អដែលប្រមូលបានពេញបរិបូរណ៍ក្នុងឆាកជីវិត។ មនុស្សគ្រប់រូបតែងជឿថា ភ្នំខ្សាច់កាន់តែធំ បុណ្យកាន់តែច្រើន ឪពុកម្តាយរស់នៅមានអាយុយឺនយូរ។
ធម្មតា ភ្នំខ្សាច់ត្រូវបានសាងជាភ្នំតូចៗចំនួន ៨ ភ្នំសម្រាប់ទិសទាំងប្រាំបីដែលតំណាងឱ្យចក្រវាល និងភ្នំព្រះសុមេរុ ជាមណ្ឌលដ៏ធំនៃពិភពលោកទាំងមូល។ ក៏មានកន្លែងខ្លះ គេប្រារព្ធពិធីពូនភ្នំ (សាងភ្នំខ្សាច់) ត្រឹមពី ៤, ៥ ឬ ៧ ភ្នំអាស្រ័យលើទំនៀមទម្លាប់ និងប្រពៃណីដែលបានបន្តពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ប្រចាំភូមិភាគរបស់ខ្លួន។ បន្ទាប់មក អ្នកភូមិក៏បាននាំគ្នាតុបតែង និងធ្វើពិធីកិច្ចដើម្បីឧទ្ទិសដល់ភ្នំ។ អ្នករាល់គ្នាបានប្រមូលផ្តុំជុំវិញភ្នំខ្សាច់ អុជទៀន ធូប និងសូត្រធម៌បន់ស្រន់ក្រោមការណែនាំរបស់ព្រះសង្ឃ។
ការសាងសង់ភ្នំខ្សាច់ក្នុងថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីមានអត្ថន័យដើម្បីផ្តាច់កម្មផ្តាច់ពៀរ និងបួងសួងសូមឱ្យឪពុកម្តាយរស់នៅមានអាយុយឺនយូរសម្រាប់ជាម្លប់ដល់កូនចៅ។
ទំនៀមទម្លាប់នៃការសាងភ្នំខ្សាច់ថែមទាំងមានអត្ថន័យសំខាន់មួយបែបទៀត គឺការភ្ញាក់រលឹក។ បងប្អូន Khmer ជឿថា រាល់គ្រាប់ខ្សាច់នីមួយៗដែលខ្លួនបានសាងជាភ្នំ តំណាងឱ្យពេលវេលានៃការឆ្លុះបញ្ចាំងខ្លួនឯង សម្អាតកាយលាងបាបគ្រោះរាល់កំហុសឆ្គងទាំងឡាយដោយអចេតនាដែលបានធ្វើឡើងក្នុងឆ្នាំកន្លងមក។ នេះជាទង្វើដ៏ល្អមួយដែលមនុស្សម្នាក់ៗទន្ទឹងរង់ចាំឆ្នាំថ្មីចូលមកដល់ប្រកបដោយក្តីសុខសុភមង្គល រស់នៅពេញដោយការទទួលខុសត្រូវកាន់តែខ្លាំងថែមទៀតជាមួយសហគមន៍។
បច្ចុប្បន្ន ពិធីនេះត្រូវបានថែរក្សាតាមរបៀបសាមញ្ញ និងជានិមិត្តរូបប៉ុណ្ណោះ។
មិនត្រឹមតែជាពិធីកិច្ចសាសនាប៉ុណ្ណោះទេ ការសាងភ្នំខ្សាច់ក៏ជានិមិត្តរូបនៃអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ និងភាពកត្តញ្ញូរបស់កូនចៅមានចំពោះលោកឪពុកម្តាយផងដែរ។ នៅ Cà Mau ប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងមកនេះ ការសាងភ្នំខ្សាច់ដែលមានទ្រង់ទ្រាយធំក៏មិនសូវមានច្រើនដូចកាលពីមុននោះដែរ។ បច្ចុប្បន្ន រួមជាមួយនឹងការអភិវឌ្ឍនៃការរស់នៅ ពិធីនេះត្រូវបានថែរក្សាតាមរបៀបដែលមានលក្ខណៈសាមញ្ញ និងជានិមិត្តរូបជាងការរៀបចំក្នុងទ្រង់ទ្រាយសមល្មមជានិម្មិតរូប មិនចាំបាច់រៀបចំឱ្យមានការឱឡារឹកអធឹកអធមដូចកាលពីមុននោះទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការរក្សាទំនៀមទម្លាប់នេះមិនត្រឹមតែរួមចំណែកដល់ការអភិរក្សបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជួយយុវជនជំនាន់ក្រោយឱ្យយល់ច្បាស់ និងឱ្យតម្លៃចំពោះតម្លៃប្រពៃណីដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់ដូនតាបានបន្សល់ទុកមក៕
Danh Nguyễn - Danh Điệp
