នៅក្នុងបរិយាកាសដ៏ពិសិដ្ឋ និងរីករាយនៃថ្ងៃបុណ្យវិសាខបូជា ព្រះពុទ្ធសរាជ ២៥៧០ មានពិធីមួយដែលនៅតាមវត្តណាក្តីក៏មិនអាចខ្វះបាន និងត្រូវបានមនុស្សគ្រប់រូបចាត់ទុកជាថ្ងៃដ៏សំខាន់ ព្រមទាំងទន្ទឹងរង់ចាំជានិច្ច នោះគឺពិធីស្រង់ព្រះ។
ពិធីស្រង់ព្រះក្នុងថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីរបស់ថេរវាទ Khmer។
ពិធីស្រង់ព្រះមិនត្រឹមជាទង្វើចាក់ទឹកលើរូបសំណាកដើម្បីសម្អាតធូលីខាងក្រៅប៉ុណ្ណោះទេ។ កាន់តែស៊ីជម្រៅថែមទៀត ពីព្រោះវាជាការរំលឹកដាស់តឿនដល់មនុស្សគ្រប់រូបឱ្យត្រឡប់ទៅរកធម្មជាតិដ៏បរិសុទ្ធវិញ ដើម្បីសម្អាតខ្លួនឯងពីភាពកខ្វក់នៃភាពលោភលន់ កំហឹង និងការភាន់ច្រឡំក្នុងចិត្ត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើអ្នកមានឱកាសបានទៅទស្សនាវត្តអារាមខាងឧត្តរនិកាយ និងវត្តថេរវាទខ្មែរ អ្នកនឹងសម្គាល់ឃើញភាពខុសគ្នាគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ និងលក្ខណៈប្លែកដ៏ឡែករៀងខ្លួន។
ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាឧត្តរនិកាយ ពិធីស្រង់ព្រះតែងបានប្រព្រឹត្តិឡើងនៅថ្ងៃ ៨ ឬថ្ងៃ ១៥ កើតពេញបូណ៌មីខែវិសាខ ដើម្បីរំលឹកដល់ថ្ងៃដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់ប្រសូត្រ។ ចំពោះប្រពៃណីខាងឧត្តរនិកាយ នេះគឺជាពិធីបុណ្យរំលឹកដល់ថ្ងៃខួបកំណើតរបស់មហាបុរសដ៏ប្រសើរអស្ចារ្យមួយរូប ដែលបាននាំមកនូវពន្លឺនៃការត្រាស់ដឹងដល់ជីវិតសម្រាប់អ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា។
ចំណែកប្រពៃណីខាងថេរវាទវិញ ពិធីនេះគឺជាផ្នែកមួយដែលមិនអាចខ្វះបានក្នុងថ្ងៃបុណ្យវិសាខបូជា ដែលតែងបានប្រារព្ធឡើងនៅថ្ងៃ ១៥ កើតពេញបូណ៌មី ខែវិសាខ។ នេះមិនត្រឹមជាពិធីសម្រាប់រំលឹកដល់ថ្ងៃដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់ប្រសូត្រ និយាយរួម ជាថ្ងៃដើម្បីរំលឹក ៣ ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់នៃដំណើរជីវិត្តរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ៖ ប្រសូត្រ ត្រាស់ដឹង និងចូលនិព្វាន។ ដូច្នេះ ការរៀបចំពិធីសម្រាប់ខាងថេរវាទ គឺមានលក្ខណៈរួម ដោយឆ្លុះបញ្ចាំងពីដំណើរទាំងមូលចាប់ពីប្រសូត្ររហូតដល់ការរំដោះដ៏ពេញបរិបូណ៌នៃព្រះរតនៈត្រ័យ។
ជាមួយព្រឹត្តិការណ៍ដូចបានពោលខាងលើ នៅតាមវត្តឧត្តរនិកាយទាំងឡាយ យើងនិយមបានឃើញព្រះបដិមាករទ្រង់ប្រសូត្រតែម្យ៉ាងគត់។ នោះគឺជារូបសំណាកព្រះសិទ្ធត្ថៈកុមារទ្រង់ប្រសូត្រ ដោយព្រះហស្ថម្ខាងចង្អុលទៅលើមេឃ ម្ខាងទៀតចង្អុលចុះផែនដី ដើរលើផ្កាឈូកបានប្រាំពីរជំហាន រួចទ្រង់បន្លើអាសភិវាចាថា៖ “យើងជាបុគ្គលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់លើលោក អញជាបុគ្គលធំបំផុតលើលោក យើងជាបុគ្គលប្រសើរបំផុតលើលោក នេះជាកំណើតចុងបំផុតរបស់យើង ភពថ្មីតពីនេះទៅទៀតមិនមានឡើយ”។
ពិធីស្រង់ព្រះក្នុងថ្ងៃបុណ្យវិសាខបូជារបស់ឧត្តរនិកាយ។
ចំណែកនៅតាមវត្តថេរវាទ ពិធីនេះធម្មតាត្រូវបានធ្វើឡើងលើរូបសំណាកព្រះពុទ្ធដែលបានត្រាស់ដឹង ឬគង់ប្រថាប់ជាទូទៅ មិនចាំបាច់លើរូបសំណាកព្រះពុទ្ធទារកនោះទេ។ ជាពិសេសក្នុងអំឡុងពេលបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណី វត្តអារាមថេរវាទ Khmer ក៏មានប្រារព្ធពិធីស្រង់ព្រះនៅតាមវត្តផងដែរ សូម្បីតែរូបសំណាកព្រះឧបជ្ឈាយ៍ដែលបានធ្វើអនិច្ចធមទៅក៏ដោយ ដើម្បីបង្ហាញពីការគោរពយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់។
ទោះបីជាមានលក្ខណៈខុសគ្នានៃទម្រង់ក៏ដោយ។ មួយដ៏ឱឡារិក ផ្តោតលើនិមិត្តរូបនៃព្រះអង្គម្ចាស់កាលនៅទារក (ឧត្តរនិកាយ)។ មួយទៀតដ៏រស់រវើក លាយឡំទៅនឹងពិធីបុណ្យវប្បធម៌ និងផ្តោតលើដំណើរជីវិតរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ (ថេរវាទ) - ខ្លឹមសារនៃពិធីស្រង់ព្រះ នៅតែដដែល ដោយមានអត្ថន័យដូចគ្នា គឺឆ្ពោះទៅកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនារួមតែមួយ៕
Chanh Đa
