ឯកសារដ៏មានតម្លៃជាង ១៣ ម៉ឺនទំព័រ ចេញពីសាស្ត្រាបុរាណរបស់បងប្អូនជនជាតិ Khmer បាន “រស់ឡើងវិញ” ជាផ្លូវការលើលំហបណ្តាញសង្គម។ នេះគឺជាជំហានមួយដ៏សំខាន់ ក្នុងការអភិរក្សបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌តាមរយៈបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល។ លទ្ធផលនេះបានប្រកាសនៅក្នុងសិក្ខាសាលាវិទ្យាសាស្ត្រក្រោមប្រធានបទ “សាស្ត្រាស្លឹករឹត៖ អភិរក្ស និងរក្សាបេតិកភណ្ឌ Khmer តាមរយៈបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល” ដែលរៀបចំឡើងដោយសាកលវិទ្យាល័យ Trà Vinh នារសៀលថ្ងៃទី ២៨ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៦។
ព្រឹត្តិការណ៍នេះ ស្ថិតក្នុងក្របខ័ណ្ឌគម្រោងឌីជីថលនីយកម្មបេតិកភណ្ឌ នៅវត្តសំរោងឯក (Som Rong Ek) ខេត្ត Vĩnh Long ក្រោមការឧបត្ថម្ភពីមូលនិធិច្នៃប្រតិដ្ឋភូមិភាគ នៃស្ថានទូត Canada ប្រចាំនៅ Việt Nam ។
លោក Colin Timothy Muir Shonk លេខាទីមួយផ្នែកនយោបាយ និងទំនាក់ទំនងសាធារណៈ នៃស្ថានទូត Canada ប្រចាំនៅ Việt Nam ប្រគល់វិញ្ញាបនបត្រជូនអ្នកស្រាវជ្រាវដែលមានអត្ថបទបទអន្តរាគមន៍ក្នុងសិក្ខាសាលា។
ប្រណាំងប្រជែងជាមួយពេលវេលា
សាស្ត្រាស្លឹករឹត មិនត្រឹមតែមានតម្លៃសម្រាប់ផ្នែកខាងសាសនាប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបានចាត់ទុកជា “សព្វវចនាធិប្បាយ” របស់ជនជាតិ Khmer ទៀតផង។ ប៉ុន្តែ គម្ពីរសាស្ត្រារាប់ពាន់ទំព័រនៅវត្តសំរោងឯក (Som Rong Ek) កំពុងប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យនៃការខូចខាត ដោយសារឥទ្ធិពលនៃអាកាសធាតុ និងពេលវេលា។ ព្រះតេជគុណ Kim Huân ពហុសូត្រវត្ត បានមានថេរដីកាថា៖ “បើមិនមានការជួយសង្គ្រោះឱ្យបានទាន់ពេលវេលានោះទេ ជំនាន់ក្រោយនឹងបាត់បង់ឱកាសក្នុងការឈ្វេងយល់ពីឃ្លាំងចំណេះដឹងដ៏មានតម្លៃ ដែលបុព្វបុរសយើងបានបន្សល់ទុកឱ្យ”។
ចាប់ពីខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០២៥ ដល់ខែ មករា ឆ្នាំ ២០២៦ ក្រុមការងារជំនាញដែលមានសមាជិក ១៥ រូប ជាសាស្ត្រាចារ្យ ព្រះសង្ឃ និងនិស្សិត បានធ្វើការត្រួតពិនិត្យ និងបញ្ជីសារពើភណ្ឌ។ លទ្ធផលបង្ហាញថា វត្តកំពុងរក្សាទុកសាស្ត្រាចំនួន ៤០៧ ច្បាប់ (ស្មើនឹង ១.០៥៣ ភាគ) ដែលមានស្លឹករឹតជាង ២៩ ម៉ឺនសន្លឹក។ ក្នុងនោះ មានសាស្ត្រាជាច្រើនឈុតបានដាច់ខ្សែ និងបាក់រហែក ទាមទារឱ្យមានដំណើរការស្តារឡើងវិញ និងធ្វើឌីជីថលនីយកម្មយ៉ាងម៉ត់ចត់បំផុត។
ពីទូកញ្ចក់ ឆ្ពោះទៅកាន់លំហឌីជីថល
បណ្ឌិត Huỳnh Sang អនុប្រធានការិយាល័យរដ្ឋបាលនៃសាលាភាសា-វប្បធម៌-សិល្បៈ Khmer Nam Bộ និងមនុស្សសាស្ត្រ បានឱ្យដឹងថា៖ “ទោះបីជាជួបការលំបាកច្រើនផ្នែកសម្ភារៈបរិក្ខារ ប៉ុន្តែក្រុមការងារសម្រេចបាននូវការជ្រើសរើស និងធ្វើឌីជីថលនីយកម្មដោយជោគជ័យនូវសាស្ត្រាចំនួន ៩០ ឈុតតំណាង ស្មើនឹង ១៣.២៦០ ទំព័រ”។
ការនាំយកសាស្ត្រាស្លឹករឹត ចេញពីទូកញ្ចក់ទៅកាន់បណ្ណាល័យឌីជីថល គឺជាជំហានផ្លាស់ថ្មីដ៏អស្ចារ្យមួយ ជួយឱ្យសហគមន៍ និងអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវអាចចូលមើលបានយ៉ាងងាយស្រួលតាមចំណង់ចំណូលចិត្ត ព្រមទាំងធានាសុវត្ថិភាពដល់ឯកសារច្បាប់ដើមផងដែរ។
លោក Colin Timothy Muir Shonk ចុះពិនិត្យជាក់ស្តែងនូវការអនុវត្តគម្រោង នៅវត្តសំរោងឯក (Som Rong Ek) សង្កាត់ Nguyệt Hoà ខេត្ត Vĩnh Long ។
បណ្ឌិត Ngô Sô Phia សាកលវិទ្យាធិការនៃសាលាភាសា-វប្បធម៌-សិល្បៈ Khmer Nam Bộ និងមនុស្សសាស្ត្រ បានបញ្ជាក់ថា៖ “ទិន្នន័យឌីជីថលទាំងនេះ នឹងក្លាយជាប្រភពឯកសារដ៏សំខាន់ សម្រាប់និស្សិត និងអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវ ក្នុងការប្រៀបធៀបការប្រែប្រួលរវាងភាសា Khmer បុរាណ និងសម័យទំនើប រួមចំណែកផ្សព្វផ្សាយតម្លៃវប្បធម៌ជាតិទៅកាន់ឆាកអន្តរជាតិ”។
អង្គសិក្ខាសាលានេះ បានទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់អ្នកស្រាវជ្រាវនៅតំបន់វាលទំនាបទន្លេមេគង្គ។ គួរឱ្យកត់សម្គាល់នោះគឺ ប្រតិភូខេត្ត Cà Mau បានចូលរួមបទអន្តរាគមន៍ដែលមានតម្លៃជាច្រើន។ គម្រោងបានបញ្ចប់ដំណាក់កាលទី ១ ប៉ុន្តែបានបើកចេញនូវទំព័រថ្មីមួយ ដែលបច្ចេកវិទ្យាក្លាយជា “ដៃតភ្ជាប់” នាំយកបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ប្រពៃណី ឱ្យរស់រវើកក្នុងចរន្តនៃសម័យកាល៕
Chim Đôn Ta
